انتشار تازه‌ترين رتبه‌بندی کشورها در نوآوری: سويس در جايگاه نخست و ايران ...

 

به تازگی گزارش سال 2012 شاخص جهانی نوآوری توسط موسسه اينسيد و سازمان جهانی مالکيت فکری منتشر شده است. اين حرکتی است که از سال 2007 با هدف يافتن شاخص‌های مناسب سنجش نوآوری در سطح کشورها آغاز شده است. بنابراين هدف فراتر رفتن از شاخص‌های سنتی و ناکافی همچون تعداد مقالات علمی يا بودجه پژوهش‌وتوسعه بوده است. از سوی ديگر نقش فزاينده نوآوری در توسعه و پيشرفت کشورها، لزوم تعريف شاخص‌های مناسب و بررسی جايگاه کشورها بر اساس آن‌ها را بسيار پر اهميت کرده‌است. اما سنجش نوآوری کاری بسيار دشوار است و به شاخص‌های مناسب نياز دارد. شاخص‌های مورد استفاده برای اين رتبه‌بندی در شکل زير آمده است:
 

همان‌گونه که در اين شکل ديده می‌شود، شاخص‌های مورد استفاده در اين گزارش در دو گروه کلی "ورودی نوآوری" و "خروجی نوآوری" دسته‌بندی شده‌اند و روی‌هم‌رفته تصوير نسبتاً جامعی از جايگاه کشورها در نوآوری ارائه می‌کنند. به راستی نوآوری فرآيند پيچيده‌ای است و انديشيدن در مورد شاخص‌های مورد استفاده در اين رتبه‌بندی گوشه‌هايي از اين پيچيدگی را نمايان می‌کند.

 

تعريف تک‌تک اين شاخص‌ها شيوه محاسبه رتبه کشورها بر اساس آنها از مهم‌ترين و خواندنی‌ترين بخش‌های اين گزارش ارزشمند است که متن کامل آن از اين لينک قابل دسترس است. اما نگاهی به نتايج به دست آمده هم مفيد است.

بر اساس شاخص جهانی نوآوری، نوآورترين کشورها به ترتيب عبارتند از سويس، سنگاپور، سوئد، فنلاند، انگلستان، هلند، دانمارک، هنگ‌کنگ، ايرلند و آمريکا. به نظر می‌رسد که بر خلاف تصوير عمومی از بحران منطقه يورو، اوضاع کشورهای اروپايي از منظر نوآوری چندان بد نيست. در اين رتبه‌بندی ايران در جايگاه صدوچهارم (104) قرار گرفته است. صرف‌نظر از اين که جايگاه ايران به درستی محاسبه شده است يا خير، مطالعه دقيق اين گزارش و شاخص‌های آن و بررسی دقيق وضعيت ايران بر اساس آنها به تمامی دست‌اندرکاران و پژوهشگران سياست‌گذاری علم‌وفناوری کشور توصيه می‌شود.

از نکات قابل تامل و غيرمنتظره در اين گزارش، دستاوردهای کشور عربستان در زمينه نوآوری است که توانسته اين کشور را تا رتبه 48 بالا بکشد. بخشی از اين دستاوردها در قالب يک فصل از اين گزارش آمده است. از ديگر نکات برجسته اين گزارش، تاکيد بر اهميت روزافزون نوآوری باز و لزوم توجه به روابط و پيوند سازمان‌ها و نهادها در سنجش نوآوری است.

به نظر می‌رسد که سياست‌گذاران علم و فناوری کشور بايد به تدريج از نگاه ساده و خطی به نوآوری گذر کرده و تنها بر شاخص‌هايي تک‌بعدی چون تعداد مقالات علمی چاپ شده در ژورنال‌ها معتبر تاکيد نکنند. الگوهايي جامع از اين دست (که امکان مقايسه بين‌المللی و منطقه‌ای را هم فراهم می‌آورند) شايد بتوانند راهی به سوی تدوين و پياده‌سازی سياست‌های علم‌وفناوری هوشمندانه‌ و موثرتر بگشايند.

 



تاريخ: ۱۳۹۱/۶/۲

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.