جايگاه ايران در گزارش رقابت‌پذيری جهانی و يک نکته
۱۳۹۱/۸/۱۹

 

به تازگی گزارش سالانه رقابت‌پذيری جهانی از سوی مجمع جهانی اقتصاد منتشر شد که در آن جايگاه نسبی 144 کشور بر پايه شاخص‌های گوناگون رقابت پذيری گزارش شده است (متن کامل اين گزارش از اين  لينک قابل دريافت است). اين گزارش، ايران را در جايگاه 66 و در شمار کشورهايي نشان داد که به دنبال افزايش کارآمدی خود هستند و هنوز به کشورهای نوآور نپيوسته‌اند. اين گزارش بازتاب به نسبت خوبی در رسانه‌های مختلف داخلی داشت و تحليل‌های گوناگونی در مورد آن گفته شد. برخی دوستان به نوع و وزن شاخص‌ها انتقاد داشتند و برخی بيشتر به افت چهارپله‌ای کشورمان پرداخته و دلايل آن را تحليل کرده بودند. اما نکته‌ای مهم در اين تحليل‌ها از قلم افتاده است.

يکی از دوستان خوب و بسيار خوش‌فکر (آقای دکتر سياوش ملکی‌فر) وقتی نسخه‌ای از اين گزارش را برايم فرستاد توجه مرا به شاخص "حفاظت از مالکيت فکری" جلب کرد. جايگاه نسبی ايران در اين گزارش از نظر اين شاخص 112 از ميان 144 کشور است آنهم در حالی که برخی از کشورهای فاقد قانون و نظام مالکيت فکری (از جمله برخی از کشورهای بسيار عقب افتاده آفريقايي و آسيايي) در جايگاهی بالاتر از ايران قرار گرفته‌اند. چگونه ممکن است جايگاه کشوری که بيش از 80 سال سابقه داشتن قانون مالکيت صنعتی دارد، قانون آن (دست‌کم در زمينه حقوق مالکيت صنعتی) به تدريج به روز شده و با بسياری از استانداردهای جهانی سازگاری دارد، دادگاهی تخصصی به دعاوی مربوطه رسيدگی می‌کند و ساليانه هزاران اختراع، علامت تجاری و طرح صنعتی در آن ثبت می‌شود، از کشورهايي چون مالی، گامبيا، تانزانيا، رواندا، زامبيا و ... بسيار پايين‌تر باشد (رتبه کشورهايي که نام بردم را دقيقاً بر اساس اين شاخص چک کرده‌ام و بسياری از آنها جايگاهی بسياری بالاتر از ايران دارند). بنابراين با وجود انتقاداتی که اينجانب به سطح حفاظت از مالکيت فکری در ايران دارم و آنها را در مقالات مختلف خود مستند و منتشر کرده‌ام، اين جايگاه پست به هيچ‌روی با واقعيت هم‌خوانی ندارد.

بنابراين بايد کنجکاو شد که داده‌های اين رتبه‌بندی در زمينه "حفاظت از مالکيت فکری" از کدام منبع گرفته شده است. در صفحه 84 گزارش مشخص شده که کدام داده‌ها پشتوانه کمّی دارند و کدام‌ها حاصل نظرسنجی مديران هستند. شاخص "حفاظت از مالکيت فکری" هم در زمره شاخص‌های بر آمده از نظر سنجی است. بنابراين جمعی از مديران بنگاه‌های اقتصادی در ايران، حفاظت از مالکيت فکری در ايران را بدتر از زامبيا، رواندا، مالی و ... می‌دانند. پژوهش‌های اينجانب در مورد نظام مالکيت فکری ايران نشان می‌دهد که اين‌ نظر اشتباه است و بيشتر ريشه در ناآشنايي اهالی کسب‌وکار با ظرفيت‌ها و سازوکارهای حفاظت از مالکيت فکری در ايران دارد. اما يکی از مهم‌ترين دلايل اين نا‌آشنايي، عدم انجام وظايف ملی اداره‌کل مالکيت صنعتی در حوزه فرهنگ‌سازی و آموزش بنگاه‌های اقتصادی است. به بيان ديگر، آن اداره کل و ادارات زير مجموعه آن با نگاهی صرفاً حقوقی و اداری، موضعی انفعالی و ضعيف در زمينه آشناسازی بنگاه‌های اقتصادی با نقش مهم مالکيت فکری در ثروت‌آفرينی از فناوری داشته اند (البته در آينده در زمينه اين کم‌کاری و پيامدهای هولناک آن برای‌تان بيشتر خواهم گفت).

نکته جالب ديگر اين است که در اين گزارش، يکی از شاخص‌های نوآوری، "تعداد اختراعات ثبت‌ شده از کانال معاهده همکاری در ثبت اختراع به نسبت هر يک ميليون نفر جمعيت" محاسبه شده و از آنجا که ايران عضو اين معاهده نيست پس اختراعی هم از اين کانال ثبت نکرده و تعجبی ندارد که از نظر اين شاخص در جايگاه 100 قرار می‌گيرد. اما بد نيست بدانيم که "قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ايران به معاهده همکاری در ثبت اختراعات" در بيست‌وچهارم مهرماه سال 1386 به تصويب مجلس شورای اسلامی رسيده ولی به علت تعلل قوه قضاييه و اداره ثبت اختراع در فراهم آوردن الزامات الحاق تا به امروز اجرا نشده است (متن مصوبه اين قانون در اين  لينک قابل دسترس است). بنابراين کشوری که سالانه هزاران اختراع در آن ثبت می‌شود از نظر شاخص ثبت اختراع هم در حد برخی کشورهايي است که شهروندان آن هيچگاه خواب اختراع هم نديده‌اند.

 





نظر کاربران

Salam
poste monasebi bud.
movaffagh bashi
نوشته شده توسط Hamid در تاریخ ۱۳۹۱/۸/۱۹
0
0

با سلام
در خصوص آماری که وایپو از ایران در خصوص اختراعات ثبت شده در اداره ثبت اختراعات ایران می دهد، متاسفانه از سال ۲۰۰۶ هیچ آماری وجود ندارد که این به علت عدم اطلاع رسانی اداره ثبت اختراعات ایران می باشد.
لزوم ارتباط بهتر اداره ثبت اختراعات ایران با ادارات ثبت اختراعات جهان و همچنین وایپو ضروری به نظر می رسد.و
آموزش نیروی انسانی مستقر در اداره ثبت اختراعات ایران و دفاتر مالکیت فکری دانشگاه ها بسیار ضروری می باشد.
در خصوص آمار اختراعات نانویی ثبت شده ایران در ادارات ثبت اختراع آمریکا، ایران جایگاه ۳۰ جهان را به خود اختصاص داده است (با استفاده از بانک پتنت کیوپت این آمار استخراج شده است).
اما در خصوص حفاظت از دارائی فکری در کشور به نظرم تنها دادگاه شعبه بهشتی بر روی این مقوله فعالیت داشته است اما تا زمانی که مخترعان نحوه ادعا نویسی مناسبی نداشته باشند و از آن سو، در اداره ثبت اختراعات ایران داوری و بررسی در خصوص نوآوری، گام اختراعی و قابلیت تولید آن انجام نشود، مشکلات حفاظت از دارائی های فکری همچنان وجود خواهد داشت. بنابراین آموزش و ترویج در این حوزه بسیار ضروری است.
آموزش افرادی که تحصیلات فنی و مهندسی دارند در رشته های مالکیت فکری می تواند از گزینه های دیگر در خصوص آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی کشور باشد. آموزش تعداد محدودی از این افراد در قالب بورس داخل یا خارج از کشور، می تواند مفید باشد.
نوشته شده توسط مالک سعیدی در تاریخ ۱۳۹۱/۸/۲۰
0
0

سلام به نظرم اگر راست باشد نشان دهنده افت بیشتراز گذشته صنعت در ایران است ونشان دهنده اینکه علاقه مندان به این حوزه رغبت چندانی به مطرح کردن اختراعاتشان ندارند وصنعت ما ترجیح می دهدباهمین وضعیت به بقای خودش ادامه بدهدوقتی بسیاری از ادمها در جایی که باید قراربگیرند قرارندارند طبیعی است که مخترع کشور ماترجیح می دهداز شبکه های اقتصادزیرزمینی به مقاصد خودش برسدمن خودم یک تجربه ازدهه 70 دارم واینکه من دستگاهی به فکرم رسید که در زیرآوار ونقاط دور از دسترس استفاده شودطرح اولیه انرا هم ریختم وبفکر ساخت نمونه از ان بودم وقتی به سازمان پژوهشهای علمی وصنعتی خیابان فرصت شیرازی انموقع رفتم موقع اذان ظهربودهرکس دنبال بستن درب اتاقش وتعطیل کردن کارش بوداین جوروقتها ماایرانی ها مسلمانهای خیلی خوبی هستیم یک نفربادمپایی توی سالن داشت ردمیشد بمن گفت برواتاق ارتباط باصنعت رفتم انجا کارمند بیحال وحوصله مابجای اینکه مراتحویل بگیردگفت اقا ما اینجا به نوابغ زیر14سال وام می دهیم من حتی طرح خودم راهم نشانش دادم ولی مراازسرخودش بازکردگفت اگربتوانی درجشنواره خوارزمی شرکت کنی برنده بشی میتونی امید داشته باشی من امدم رفتم نمایشگاه بین المللی تصادفی درغرفه بلژیک نمونه دستگاه خودم رادیدم به مترجم ایرانی نمونه طرحم رانشان دادم تاسف خورد وتعجب کرد که چقدر طرح من باان دستگاه شبیه بودندبمن دلداری دادگفت میتونی شکلها وقطعات جدیدی بعنوان نواوری به این دستگاه اضافه کنی حتی مراراهنمایی کرد وکاتالوگ انراهم بمن دادبعدها خیلی دنبال شریک ساخت ویاسرمایه گذار گشتم ولی درانروزها کمتر پیداکردم دلیل اینکه مشترک وب سایت شما شدم همین بودواقعا چقدر طرح دارم که یکیش اگربه نتیجه برسداثار مثبتی برای جامعه داردولی دریغ ازیکذره سازماندهی ومدیریت درایران...اقایان درتلویزیون تبلیغات می کنند ما چه کردیم یکی بیایدکارهایی که نکردید رابگویدیکی بیایددروغهایی که میگوییدرارو بکندانوقت معلوم میشودچه کردیدنتیجه این شده که ادمی مثل من باید بجای داشتن یک تیم کاری بیاید همه چیز یادبگیردهمه کاربکندتحصیلات مالی بکندتحصیلات صنعتی بکند هزارویک پیچ وخم بگذراند تاشاید روزی کارافرین جامعه بشودیکی نیست به این اقایان بگویدمغزها خودشان فرارمیکنند یاشمابامدیریت افتضاح خودتان انهارافراری می دهید؟ممنون 20/8/91
نوشته شده توسط mohammadi در تاریخ ۱۳۹۱/۸/۲۱
0
0

نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.