ایران رتبه اول در جهان از نظر ابداع، اختراع و نوآوری!
۱۳۹۱/۱۰/۱۲

 

به شما حق می‌دهم که از عنوان اين نوشته جا خورده باشيد، اما لطفاً اين جمله را بخوانيد: " از نظر ابداع، اختراع و نوآوری ایران رتبه اول در جهان است كه باید در عمل از آن‌ها بهره برداری كنیم" [1]. اين جمله را يکی از نمايندگان مجلس شورای اسلامی در تاريخ 26 آذرماه 1391 در همایش افتتاح هفته پژوهش در دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان بيان کرده است و گفته ايشان با عنوانی مشابه در خبرگزاری‌های کشور منتشر شده است. اما اجازه می‌خواهم کمی در مورد اين جمله دقيق شوم.

مراد از واژه نوآوری ايده‌اي نو يا اختراعي است كه در عمل به‌كار گرفته شده و ارزش‌افزا باشد. در اين تعريف پذيرفته شده از نوآوری (که مورد تاييد انجمن ملی مديريت فناوری و فرهنگستان ادب فارسی نيز هست) بر به کار گرفتن و ارزش افزايي تاکيد شده است. بنابراين ايده‌ها يا اختراعات مادامی که مورد استفاده قرار نگيرند و ارزش‌افزايي نداشته باشند در ذيل تعريف نوآوری نمی‌گنجند. اما در جمله مورد اشاره گوينده در مورد مواردی سخن می‌گويد که هنوز اجرايي نشده و از آنها بهره‌برداری نشده است. بنابراين بايد نتيجه گرفت که گوينده با تعريف صحيح نوآوری آشنا نيست و مرادش از اين واژه همان ايده‌های نو و اختراعات بوده است.

البته شايد با نيم نگاهی به پيرامونمان هم می‌توانستيم به اين نکته پی‌ببريم و نيازی به استدلال نبود. کشوری که بازارش پر است از محصولات رنگارنگ خارجی و حتی چادر نماز، سجاده و قبله‌نمای مورد نيازش هم از کشوری چون چين وارد می‌شود مگر می‌تواند از نظر نوآوری در جهان اول باشد!!!!

واژه ابداع در ادبيات مديريت فناوری و نوآوری جايگاه خاصی ندارد و اگر به معنای عربی آن دقت شود همان معنای ايده‌ها و کارهای تازه و جديد را به ذهن متبادر می‌کند. گاهی از اين کلمه به اشتباه به جای اختراع استفاده می‌شود. لذا بهتر است به همان کلمه اختراع بپردازيم که تعريف حقوقی و علمی مشخصی دارد.

اختراع معمولاً به راه‌حل فني جديد براي يك مشكل گفته می‌شود كه مي‌تواند در قالب يك محصول يا فرايند تجلي يابد. طبق قانون برای اختراع سه شرط تازگی، بديهی نبودن و کاربرد عملی وجود دارد که در بيشتر کشورها وجود اين شرايط به دقت و در طی چند سال احراز می‌شوند تا گواهی ثبت اختراع به متقاضی ثبت آن داده شود. در ايران متاسفانه اداره ثبت اختراع توان احراز علمی و دقيق اين شرايط را ندارد و طبيعی است که تعداد زيادی از اختراعات ثبت شده فاقد شرايط قانونی باشند. اما آيا با اين وجود بر اساس آمارها ايران در رتبه نخست ثبت اختراع جهان قرار دارد؟

در اين مورد بهتر است به عدد و رقم‌ها استناد کنيم. هر ساله سازمان جهانی مالکيت فکری گزارشی سالانه منتشر می‌کند که معتبرترين مرجع قابل استناد در مورد آمار ثبت اختراع است و بيشتر کشورهای جهان آمار ثبت اختراع خود را به اين سازمان گزارش می‌دهند و اين آمارها در اين گزارش سالانه منعکس می‌شود (البته چند سالی است که آمار ثبت اختراع ايران به آن سازمان گزارش نمی‌شود که در ادامه به دلايل ان اشاره خواهم کرد) [2]. اما آمار تقاضانامه‌های ثبت و اختراعات ثبت شده افراد و شرکت‌های مقيم چند کشور در سال 2011 صرفاً جهت مقايسه از اين گزارش استخراج و در جدول زير آمده است (متن کامل اين گزارش از اين لينک قابل دانلود است). لطفاً توجه داشته باشيد که اين آمار مربوط به کل اختراعات تقاضا و ثبت شده در اين کشورها نيست بلکه آمار افراد و شرکت‌های خارجی از آن کسر شده است. نکته ديگر اين‌که در همه اين کشورها آمار ثبت اختراع در حال افزايش است (البته با شيب‌های مختلف).

جدول1- آمار ثبت اختراع مليت‌های مختلف در سال 2011

کشور

تعداد تقاضانامه‌های ثبت اختراع

تعداد اختراعات ثبت شده

چين

415829

112347

ژاپن

287580

197594

آمريکا

247750

108626

کره‌جنوبی

138034

72258

آلمان

46986

8208

 

حال بهتر است نگاهی به آمار سالانه تقاضا و ثبت اختراع در ايران بياندازيم. برای اين‌کار مجبوريم به مصاحبه مديران اداره کل مالکيت فکری استناد کنيم چرا که هيچ گزارش مدون و مناسبی از عملکرد اداره ثبت اختراع در دسترس عموم نيست [3]. اين آمار در جدول زير خلاصه شده است. همان‌گونه که ديده می‌شود آمار اختراعات ثبت شده در ايران از 7741 مورد در سال 1387 به 3474 مورد در سال 1390 کاهش يافته است. يادآوری می‌شود که در ايران تقاضاهای ثبت اختراع به دقت و به صورت علمی مميزی نمی‌شوند و بی‌شک بخشی از همين تعداد اختراع ثبت شده هم واجد شرايط ثبت نيستند. البته از زمانی که روند کاهشی آمار ثبت اختراع شروع شده اداره مربوطه قيد گزارش دادن آمار ملی به سازمان جهانی مالکيت فکری را زده است!

جدول 2- آمار ثبت اختراع ايرانيان (1387-1390)

ايران

تعداد تقاضانامه‌های ثبت اختراع

تعداد اختراعات ثبت شده

1387

١١١۵٠

٧٧۴١

1388

٧۴٢٩

۴١٧٧

1389

٨١٧٧

٣٧۵٧

1390

٨٢۴٢

٣۴٧۴

 

اکنون با نگاه به اين آمارها بهتر می‌توان در مورد صحت مطالب بيان شده قضاوت کرد. برای مثال آمريکايي‌ها که جمعيت‌شان حدود 4 برابر ايرانیها است حدود 250 هزار درخواست اختراع در سال ارائه می‌کنند که با حدود 100 هزار مورد از آنها (با وجود نظام تحقيقی و سختگير) موافقت می‌شود. يا آلمان‌ها با حدود 80 ميليون نفر جمعيت حدود چهار برابر ايرانیها درخواست ثبت اختراع ارائه می‌کنند. اما چرا آمريکا و آلمان. اجازه دهيد در مورد کره‌جنوبی صحبت کنيم که فقط 50 ميليون جمعيت دارد و در روزگاری نه چندان دور از نظر سطح توسعه با ايران قابل مقايسه بود. همانطور که از جدول 1 برمی‌آيد کره‌ای‌ها سالانه حدود 140 هزار درخواست ثبت اختراع ارائه می‌کنند که با حدود نيمی از آنها موافقت می‌شود.

حالا من مانده‌ام با اين پرسش که آن نماينده محترم مجلس چگونه و با استناد به کدام آمار نتيجه گرفته که "ازنظر ابداع، اختراع و نوآوری ایران رتبه اول در جهان است"!

می‌دانم ممکن است بر من خرده بگيريد که شايد آن بنده خدا خیلی با حوزه اختراع، نوآوری و فناوری آشنا نبوده و سخنی بر زبان رانده و ما نبايد جدی بگيريم. از شما چه پنهان من هم در ابتدا چون شما فکر کردم. اما کنجکاوی مجال نداد و کمی در مورد آن نماينده کنده و کاو اينترنتی کردم. از قضا متوجه شدم که ايشان علاوه بر دارا بودن مدرک دکترای تخصصی، نماينده کهنه کاری است که درمجلسهفتمشوراياسلامي نایبرئیساول"كمیسیونآموزشوتحقیقات"و رييس "کميته تحقيقات و فناوری" بوده است. بنابراين ايشان يکی از سياست‌گذاران پژوهش و فناوری کشور است و نبايد با معنای نوآوری و امارهای ثبت اختراع بيگانه باشد.

حالا من مانده‌ام که هدف ايشان از دادن مقام نخست افتخاری ابداع، اختراع و نوآوری جهان به ايران چه بوده است!!

----------------------------------------

مراجع

[1] "ايران رتبه اول در جهان از نظر ابداع، اختراع و نوآوری"، گزارش خبرگزاری برنا از سخنرانی نماینده مردم همدان در مجلس شورای اسلامی در همایش افتتاح هفته پژوهش در دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، ۱۳۹۱یکشنبه ۲۶ آذر.

[2] گزارش "شاخص مالکيت فکری جهانی (سال 2012)"، سازمان جهانی مالکيت فکری.

[3] کاهش٣٠ درصدی ثبت اختراعات و افزايش طرحهای صنعتی"، مصاحبه خبرگزاری فارس با مديرکل مالکيت صنعتی، 9 بهمن 1390.

 





نظر کاربران

ایشان طبق آخرین اطلاع من دانشیار دانشکده ی شیمی دانشگاه بوعلی بودند و آدم فاضل هستند. درست است که سخنشان اغراق آمیز است ولی به این موضوع توجه کنید که در کشورهای نامبرده به دلیل مزایای فراوان ثبت اختراع برای مخترع و حفاظت سختگیرانه از حقوق مالکیت معنوی افراد، ثبت اختراع از نون شب هم واجبتر است ولی در ایران بسیاری از تکنسین ها لزومی به ثبت اختراع نمی بیینند. بالاخره به عنوان شخصی که ایشان را تا حدی می شناسم با سواد بودنش را تایید میکنم
نوشته شده توسط امیرحسین در تاریخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۲
0
0

متأسفانه یکی از آسیب‎های جدی در کشور ما، همین غلبۀ ادبیات احساسی بر ادبیات فنی است.
نوشته شده توسط کرمانی در تاریخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۲
0
0

انقدر از این جور آمار را شنیدیم که یواش یواش داره برامون عادی میشه
نوشته شده توسط افشین در تاریخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۴
0
0

عنوان باعث شگفت زدگي من شد. نه به دليل مفهوم عنوان ؛ سالهاست با اين چنين عناوين خجالت آور با هدف عوام فريبي و شايد خودفريبي و توهم! آشنا هستيم. تعجبم از خوندن اين مطلب با اسم شما بود، كه البته با خواندن وب‌نگاشته‌ علامت سوالها و تعجب ها برطرف شد. روشن كننده و جالب بود، سپاس
نوشته شده توسط كدخدايي در تاریخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۵
0
0

افتخار كسب مقام اول با ديدن وضعيت اقتصادي ، سياسي و .. مطمئنا" براي هيچ كس انگيزه ايي ايجاد نمي كند و تقريبا بيان اين آمار به نوعي در شنونده تاثير خاصي ندارد البته حداقل لبخندي تمسخر آميزي را در پي دارد . ممنون
نوشته شده توسط حسني در تاریخ ۱۳۹۱/۱۰/۲۶
0
0

این یکی از روشهای بسیار کارآمد و موثر برای متنفر کردن جوانان از کشورشان است. واقعیتهای آشکار کشور را با تبلیغات مقایسه میکنند و هر روز بیش از پیش دلبستگی و امید به کشورشان را از دست میدهند. برای خیانت نیاز به زحمت زیادی نیست!
نوشته شده توسط شهید در تاریخ ۱۳۹۱/۱۱/۱۲
0
0

نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.