مالکيت فکری در همکاران سيستم: گامی ارزشمند و سه نکته
۱۳۹۲/۲/۸

 

شرکت همکاران سيستم در روز 6 ارديبهشت 1392، هم‌زمان با روز جهانی مالکیت فکری، بخشی از وبگاه اصلی خود را به بیان مسائل حقوقی مرتبط با حفاظت از نوآوری‌های نرم‌افزاری اختصاص داده است (لينک). اين شرکت که در زمینه تولید و ارائه راهکارهای نرم‌افزاری برای كسب و كارهای متوسط و بزرگ فعالیت می‌کند، بزرگ‌ترین شرکت نرم‌افزاری بخش خصوصی ایران به شمار می‌رود. مديريت اين شرکت اعلام کرده: "از آنجا که پیشرفت صنعت نرم افزار را در گرو پیشرفت اکوسیستم آن و به عبارت دیگر پیشرفت مجموع ساز و کارهای آن می‌دانیم و با توجه به اینکه یکی از موانع اساسی رشد و توسعه صنعت نرم افزار در کشور، فقدان حمایت‌های قانونی موثر و فقر ادبیات حقوقی در این زمینه است، بر آن شدیم تا به تحقیق، تالیف و نشر مطالب حقوقی پرداخته و از این رهگذار گامی در جهت آگاهی بخشی و اعتلا فرهنگ حفظ و رعایت کپی رایت برداریم".  

اين توجه ويژه به مالکيت فکری در فضای کسب‌وکار ايران بسيار نادر و شايسته تقدير است. تجربه شرکت‌های پيشتازی چون همکاران سيستم در ثروت‌آفرينی از دارايي‌های فکری می‌تواند الهام بخش ديگر شرکت‌های نوآور در صنعت نرم‌افزار و ديگر صنايع دانش‌پايه کشور باشد. بی‌گمان توجه بنگاه‌های نوآور بخش خصوصی ايران به مالکيت فکری پديده فرخنده‌ای است که در نهايت می‌تواند موتور پيشران بهبود نظام ملی مالکيت فکری باشد. اين توجه، همچنين يکی از پيش‌نيازهای جدی ورود اين بنگاه‌ها به عرصه همکاری و رقابت بين‌المللی نيز به شمار می‌رود.

اما جا دارد نظر مديران آن شرکت و ديگر پيشتازان توجه به مالکيت فکری در بخش خصوصی ايران را به چند نکته مهم در اين زمينه جلب کنم:

1- حقوق مالکيت فکری، ابزاری در دست بنگاه‌های اقتصادی برای اعمال مالکيت بر نوآوری است. اما کسب اين حقوق به هيچ روی متضمن بهبود عملکرد و سودآوری اين بنگاه‌ها نيست. همان‌گونه که توان کسب سند برای املاک در يک بنگاه سرمايه‌گذاری املاک، الزامی است، اما به خودی خود مزيتی نمی‌آفريند. در يک بنگاه سرمايه‌گذاری املاک، مديران بايد بدانند که چه زمان، در چه نوع املاکی و به چه اندازه سرمايه‌گذاری کنند، چه زمانی برای کسب سند برای املاک اقدام کنند و از اين سندها در چه زمان و در جهت کدام اهداف تجاری استفاده کنند. در بنگاه‌های نوآور نيز علمی به نام "مديريت مالکيت فکری" وجود دارد که بسيار فراتر از ابزارها و دانش حقوق مالکيت فکری است. مديريت مالکيت فکری بر پايه راهبرد و مدل کسب‌وکار شرکت‌ها تنظيم می‌گردد و می‌تواند برگ برنده شرکت‌های خصوص حتی در محيطی مثل ايران باشد. به همين جهت، بنگاه‌های نوآور سال‌هاست که به تفاوت "مديريت مالکيت فکری" و "حقوق مالکيت فکری" پی‌برده‌اند و دارايي‌های فکری خود را در سطحی راهبردی مديريت کرده و اين مديريت را به بخش‌های حقوقی سازمان خود نمی‌‌سپرند. نگاه بخش‌های حقوقی به اين حوزه معمولاً تنها دفاعی و حداقلی است. علم مديريت مالکيت فکری در سال‌های گذشته پيشرفت بسياری کرده و بنگاه‌های پيشتاز ايرانی (به ويژه آنها که فعاليت بين‌المللی دارند) بايد هر چه زودتر خود را به اين علم راهبردی مجهز سازند.

2- بنگاه‌های بزرگ دانش‌بنيان در دل اکوسيستم يا زيست‌بومی از بنگاه‌های همکار فعاليت می‌کنند. مديريت صحيح مالکيت فکری يکی از گلوگاه‌های شکل‌دهی، مديريت و نگهداشت اين زيست بوم و ارزش آفرينی و تصاحب حداکثری ارزش در دل آن است. هر گونه کاستی در اين زمينه پيامدهای جدی کوتاه و بلند مدت در پی خواهد داشت. بنابراين يکی از نخستين و کليدی‌ترين نقاط برای کمک گيری از آموزه‌های علم مديريت مالکيت فکری، خود زيست‌بوم پيرامونی شرکت است.

3- تجربه بنگاه‌های پيشتاز ايرانی در ثروت‌آفرينی از دارايي‌های فکری تا کنون مستند و منتشر نشده است. جای خالی اين‌ تجربيات بومی در فضای کسب‌وکار و حتی دانشگاهی ايران به شدت احساس می‌شود. لذا پيام مديريت محترم همکاران سيستم در استقبال از پژوهش، تاليف و نشر مطالب مرتبط با حقوق مالکيت فکری را بايد به فال نيک گرفت و درخواست کرد که اين امر تنها به ابعاد حقوقی محدود نشود و مديريت مالکيت فکری را هدف بگيرد. البته مهم‌ترين موضوع پژوهش می‌تواند تجربه خود آن شرکت در ثروت‌آفرينی از دارايي‌های فکری و مديريت صحيح اين دارايي‌ها باشد، که اگر خوب مستند و منتشر گردد می‌تواند در فضای کسب‌وکار ايران بسيار مفيد و الهام‌بخش باشد.  





نظر کاربران


نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.