تجاری‌سازی پژوهش دانشگاهی
۱۳۹۲/۲/۲۲

 

در روزهای 16 و 17 ارديبهشت کنفرانس بزرگی در اداره ثبت اختراع اروپا با موضوع تجاری‌سازی پژوهش‌ دانشگاهی برگزار شد (لينک دانلود برنامه کامل کنفرانس). در اين کنفرانس، تجربه سال‌های گذشته دانشگاه‌ها در تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی‌شان با حضور بيش از 200 نفر از خبرگان، انديشمندان و سياست‌گذاران اين حوزه مورد تحليل قرار گرفت و نکات با ارزشی بيان شد تا چراغ راه آينده باشند.

جالب است بدانيد که اداره‌کننده آمريکايي کنفرانس، با کلامی از ابوريحان بيرونی (که وی او را رياضی‌دان و فيلسوف ايرانی ناميد) اين کنفرانس دو روزه را به پايان رساند که: "از حکيمی پرسيدند چرا همواره دانشمندان به سراغ توانگران می‌روند اما توانگران تمايلی به رفتن نزد دانشمندان ندارند. وی پاسخ داد: زيرا دانشمندان به کاربرد پول خوب آگاهند و توانگران قدر دانش نمی‌دانند." 

Once a sage asked why scholars always flock to the doors of the rich, whilst the rich are not inclined to call at the doors of scholars. "The scholars" he answered, "are well aware of the use of money, but the rich are ignorant of the nobility of science".

 

در روزهای آينده در مورد نتايج مهم اين کنفرانس در هم‌آفرينی خواهم نوشت. اما در اين نوشته می‌خواهم از ويژگی‌های اين کنفرانس (و نه نتايج آن) برای‌تان بگويم که اگر ارزش آنها از خروجی‌های کنفرانس بيشتر نباشد حتماً کمتر نيست. اين چندمين باری بود که در 10 سال گذشته برای شرکت در جلسات، کلاس‌ها، سمينارها و کنفرانس‌ها به اداره ثبت اختراع اروپا در شهر مونيخ آلمان می‌رفتم و هربار شاهد برگزاری هدفمند و موثر اين گردهمايي‌ها بوده‌ام. لذا اين‌بار تلاش می‌کنم تا ابتدا از ويژگی‌های خود کنفرانس براي‌تان بگويم:

نقش برجسته مديران شرکت‌های بزرگ:

جمع زيادی از مديران مديران مالکيت فکری شرکت‌های بزرگ اروپايي و آمريکايي در اين کنفرانس شرکت فعال داشتند. اين مديران بر خلاف سنت مرسوم در ايران تنها برای سخنرانی و سپس ترک سالن نيامده بودند و تا انتهای کنفرانس در گفتگوها شرکت کردند و به ديگر سخنرانی‌ها گوش فرادادند. شايد بتوان سه دليل مهم برای اين مشارکت جدی و غيرنمايشی برشمرد. نخست اين‌که کسب‌وکار اين شرکت‌ها با پژوهش و دانشگاه‌ها رابطه‌ای عميق و کليدی دارد. اين شرکت‌ها به منافع رويکرد باز به فرآيند نوآوری باور دارند و فعالانه به دنبال دانش مفيد خلق شده در بيرون از شرکت خود هستند و بی‌شک دانشگاه‌ها از منابع مهم دانش آنها بشمار می‌روند. به بيان ديگر، رونق کسب‌وکار اين شرکت‌ها تا اندازه‌ای در گرو وجود رابطه‌ای سودمند و هدفمند با دانشگاه‌ها است و اين کنفرانس هم فرصت مناسبی برای بررسی راه‌های بهتر و موثرتر همکاری با دانشگاه‌ها بود. اما دومين دليل اين است که اين مديران خود از صاحب‌نظران مديريت مالکيت فکری هستند و بسياری از آموزه‌های علمی اين حوزه برگرفته از عملکرد و تجربه آنهاست. بنابراين اين مديران نه تنها شرکت‌های بزرگ را نمايندگی می‌کنند، بلکه گنجينه‌ای از دانش در زمينه مديريت مالکيت فکری و ثروت‌آفرينی از دانش هستند و در چنين کنفرانسی حرف‌های زيادی برای گفتن دارند. سوم اين‌که حضور مديران شرکت‌های بزرگ و بين‌المللی به اين کنفرانس ارزش و جديت بيشتری ‌بخشيد و به نوبه خود مشارکت جدی‌تر ديگر شرکت‌کنندگان را نيز در پی داشت. سازمان‌دهندگان کنفرانس با علم به همين امر، فضای مناسبی برای سخنرانی و ارائه تجربه به اين مديران داده بودند. نکته‌ای که به نظرم بسيار مهم آمد، گماردن برخی از مديران ارشد و پرسابقه شرکت‌های بزرگ به مسئوليت دفاتر انتقال فناوری دانشگاه‌ها بود. برای نمونه مدير پيشين مالکيت فکری شرکت نوکيا (با سابقه بيش از 10 سال در اين شرکت) به رياست دفتر انتقال فناوری يکی از دانشگاه‌های بزرگ فنلاند گمارده شده بود و از سوی آن دانشگاه در اين کنفرانس شرکت کرده بود.

حضور کامل تمام شرکت‌کنندگان:

تمام شرکت‌کنندگان، در تمام مدت برگزاری کنفرانس حضوری موثر داشتند به گونه‌ای که در بعد از ظهر روز دوم هم به سختی می‌شد صندلی خالی در سالن بزرگ کنفرانس پيدا کرد. يکی از دلايل اين حضور علاقمندانه اين است که تک‌تک شرکت‌کنندگان اين کنفرانس به صورت هدفمند و برنامه‌ريزی شده انتخاب و دعوت شده بودند. ترکيب مدعوين از حوزه‌های تخصصی و کشورهای مختلف با دقت مشخص شده و مقتضيات شرکت هر گروه به تناسب تدارک ديده شده بود. به تناسب موضوع کنفرانس تعداد زيادی از شرکت کنندگان از مديران دفاتر انتقال فناوری دانشگاه‌های اروپا بودند که به نام دعوت شده بودند (تا کارکنان جزء و احتمالاً بی علاقه اين دفاتر از سوی آنها در کنفرانش حاضر نشوند). طرف تقاضای فناوری هم حضور پررنگی داشت و مديران مالکيت فکری شرکت‌های بزرگ اروپايي و آمريکايي هم حاضر بودند و فرصت سخنرانی و تجزيه‌وتحليل پيدا کردند. اساتيد و دانشجويان مديريت نوآوری و مالکيت فکری هم حاضر بودند و سرشناس‌ترين نظريه‌پردازان و پژوهشگران مالکيت فکری هم نتايج پژوهش‌های دانشگاهی خود را ارائه دادند. اگر چه اين کنفرانس اروپايي بود اما برگزار کنندگان نيم‌نگاهی هم به تجربه آمريکا و ژاپن داشتند و سخنرانانی را از ميان مديران با تجربه آمريکايي و ژاپنی برگزيده بودند.

اداره کننده کاردان:

اين کنفرانس يک اداره‌کننده حرفه‌ای داشت که مقدمه می‌گفت، سخنرانان را معرفی، نشست‌های تخصصی را هدايت و جمع‌بندی ارائه می‌کرد. عملکرد هنرمندانه و عالمانه اين مجری آمريکايي تاثير فراوانی در هدايت گفتگوها به سوی پرسش‌های اصلی کنفرانس و نيل به نتيجه ملموس داشت. وی زيرکانه سخنرانان و اعضای نشست‌ها را به چالش می‌کشيد و به موقع جلوی موضوعات نامرتبط را می‌گرفت. اين اداره کننده آنچنان در کار خود خبره بود که کنجاو شدم بيشتر در مورد او بدانم و پس از کنفرانس در مورد او جستجو کردم. وی فارغ التحصيل هاروارد، ژورناليست علم و فناوری، نويسنده کتاب در حوزه کسب‌وکارهای دانش‌بنيان و از سردبيران وال استريت ژورنال است. بنابراين همين دانش و تجربه فراوان وی در حوزه ثروت‌آفرينی از فناوری در کنار مهارت‌های عالی مجری‌گری، وی را به فرد مناسبی برای اداره خوب اين کنفرانس تبديل کرده بود. ناخودآگاه ياد مجريان برخی کنفرانس‌های داخلی افتادم که ناآشنا با موضوع کنفرانس از راه می‌رسند و اشعاری نامرتبط می‌خوانند و تنها نقش پرکننده دقايق خالی بين سخنرانان را بازی می‌کنند!  

نظم مثال زدنی:

اين کنفرانس (و تمام گردهمايي‌های قبلی در اداره ثبت اختراع اروپا) با نظم فراوان برگزار شد. تمام جلسات دقيقاً در راس زمان مقرر آغاز شده و پايان يافتند. سخنرانان (چه وزرا، چه مديران صنعت و چه دانشگاهيان) همگی پيش از زمان مقرر در سالن بودند و در راس زمان مقرر پشت تريبون رفتند و در چارچوب زمان مقرر صحبت کردند. اين نظم کم‌نظير هم ريشه در فرهنگ آلمانی و پايبندی شديد آنها به نظم و ترتيب دارد و هم حاصل برنامه‌ريزی دقيق، کارشناسانه و پخته است. اطلاع دارم که برنامه‌ريزی اين کنفرانس از پيش از يک سال گذشته شروع شده و در طول اين يک سال، کار فشرده و سنگينی همواره در جريان بوده است.

امکانات کامل:

بنيانگذاران اداره ثبت اختراع اروپا نيک می‌دانستند که اين اداره برای انجام مناسب وظايف فزاينده خود، بايد مکانی برای ديدار، گفتگو و هم‌انديشی مخترعان، مديران، دانشگاهيان و سياست‌گذاران باشد. لذا در طراحی ساختمان عظيم و فلزی اين اداره در کنار رودخانه ايزار، وجود ده‌ها اطاق جلسه و سالن کنفرانس در اندازه‌ها و کاربری‌های مختلف پيش‌بينی شده است. نکته مهم اين است که تک‌تک اين اطاق‌ها و سالن‌های کنفرانس به تمامی امکانات سخت افزاری و نرم‌افزاری و تجهيزات صوتی و تصويری لازم مجهزند. در تمام اطاق‌ها و سالن‌ها مکان نشستن مترجمان و ترجمه هم‌زمان به زبان‌های چندگانه پيش‌بينی شده است. مديريت دقيقی هم بر تخصيص اين اطاق‌ها به مناسبت‌های گوناگون وجود دارد و با نگاه به تابلوهای نصب شده در کنار هر اطاق می‌توان دريافت که چه جلساتی در چه ساعتی برگزار می‌شود و واحد متقاضی و فرد مسئول چه کسی است و .... جالب اين است که با وجود برگزاری روزانه ده‌ها جلسه و گردهمايي ريز و درشت، امکانات اطاق‌ها و سالن‌ها کمترين مشکلی ندارند و همه ميکروفون‌ها سالم‌اند و .... اين نشان از نگهداری و پايش دقيق و منظم اين مکان‌ها دارد.

 

حضور پررنگ نمايندگان کشور ترکيه:

ترکيه از سال 2000 به جمع کشورهای عضو کنوانسيون ثبت اختراع اروپا پيوسته است. اين عضويت به بهبود عملکرد نظام ثبت اختراع اين کشور به شدت کمک کرده است که مجال اشاره به جزييات آن در اين نوشته نيست. اما آنچه در اين کنفرانس جلب نظر می‌کرد، اراده سياست‌گذاران ترکيه برای استفاده از ظرفيت‌ سازمان‌های بين‌المللی و منطقه‌ای برای کمک به روند توسعه اين کشور در ابعاد گوناگون بود. در اين کنفرانس تيم کاملی از سياست‌گذاران، مديران شرکت‌های خصوصی، مديران دانشگاه، و خبرگان مالکيت فکری ترکيه با حمايت دولت اين کشورحضور داشتند. يکی از اين شرکت کنندگان رييس "انجمن ملی امتياز فناوری ترکيه" بود که وی را از سال‌ها پيش می‌شناختم و پنج سال پيش نيز جلسه‌ای کاری با وی در دفتر کارش در استانبول داشتم. به خاطر دارم که آن زمان از نوپا بودن مفهوم ثروت‌آفرينی از نوآوری و بازار فناوری گلايه داشت. اما اين‌بار او بسيار خشنود بود و پيشرفت‌های ترکيه در چهار سال اخير در حوزه علم و فناوری را می‌ستود. او با اشاره به يکی از اعضای شورای ملی پژوهش و فناوری ترکيه که در پانل تخصصی نشسته بود، گفت که اکنون دولت ترکيه از کسب و کارهای فناوری‌بنيان و تجاری سازی فناوری‌های نو حمايت خوبی می‌کند.

 

 





نظر کاربران

بسیار بهره بردم و متشکرم
نوشته شده توسط امیرحسین در تاریخ ۱۳۹۲/۲/۲۲
0
0

با سلام
کامران جان امیدوارم موفق باشی وازاینکه سعی درتببین مطالب روز دارید تشکر می کنم
کامران وپیروزباشید
نوشته شده توسط دوست در تاریخ ۱۳۹۲/۲/۲۴
0
0

سپاسگزارم
نوشته شده توسط شعبانی در تاریخ ۱۳۹۲/۲/۲۴
0
0

بسیار استفاده کردم.امیدوارم در فرصتهای بعدی مطالب بیشتری از جزئیات این همایش بنویسید.
نوشته شده توسط ساسان صدرایی در تاریخ ۱۳۹۲/۲/۲۴
0
0

واقعا انتقال تجربیات توسط شما به علاقه مندان ایرانی جای تحسین داره، به شخصه تشکر می کنم.
نوشته شده توسط میثم در تاریخ ۱۳۹۲/۳/۱
0
0

نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.