کتاب علم و نوآوری در ايران
۱۳۹۲/۸/۱۴

در شماره اکتبر نشريه چويس (CHOICE) که از سوی انجمن کتابخانه‌های آمريکا منتشر می‌شود، نقدی بر کتاب "علم و نوآوری در ايران: توسعه، پيشرفت، و چالش‌ها" نوشته شده است. اين نشريه مختص نقد تازه‌های نشر علمی و دانشگاهی است و نقدهای کارشناسی آن در خريد کتاب برای کتابخانه‌های پژوهشی آمريکا بسيار مورد توجه قرار می‌گيرد. در بخشی از نقد اين نشريه بر کتاب "علم و نوآوری در ايران" آمده است که:

"نگاه رسانه‌ها به ايران معمولاً متمرکز بر برنامه‌ اتمی اين کشور است. متاسفانه در تصويری که رسانه‌ها از ايران پس از انقلاب ارائه می‌کنند، يک حقيقت مهم از قلم می‌افتد: اين که به تازگی نرخ رشد علمی ايران از تمام ديگر کشورها بيشتر بوده است. اين کتاب نگاه‌ها را ... به سوی ساختار و دلايل رشد علمی ايران سوق می‌دهد. ... اين کتاب به ما يادآور می‌شود که ايران (و البته جهان) از آنچه معمولاً در آمريکا نقل می‌شود پيچيده‌تر است. به ويژه فصولی از کتاب که به تاريخ علم و نظام آموزشی ايران می‌پردازند  بسيار جالب‌اند. ..."


کتاب "علم و نوآوری در ايران: توسعه، پیشرفت، و چالش ها" که به تلاش دکترعبدالله صوفی (از دانشگاه ویسکانسین) و دکترسپهر قاضی نوری (از دانشگاه تربیت مدرس) به همراهی جمعی ديگر از انديشمندان حوزه مديريت نوآوری ايران نوشته شده (و از سوی انتشارات بین‌المللی پالگراو مک‌ميلان به زبان انگليسی منتشر شده) است. اين کتاب از چند نظر مهم و خواندنی است. نخست اين که وضعيت موجود نظام علم و فناوری در ايران در بستری تاريخی (عمدتاً تاريخ معاصر) مورد توجه قرار گرفته که همين امر ژرفای بيشتری به تحليل‌های ارائه شده داده است. به عبارت ديگر، تنها به ارائه تصويری ساکن از وضعيت موجود بسنده نشده است. دوم اين که خبرگان و صاحبنظرانی با پيشينه و علاقمندی پژوهشی و تجربی مختلف هر کدام گوشه‌ای از نظام نوآوری کشور را در صنايع مختلف مورد توجه قرار داده‌اند و خواننده می‌تواند با کنار هم گذاشتن اين قطعات به تصويری نسبتاً جامع از روند حرکت ملی در زمينه توسعه علم و فناوری دست يابد. نگارش اين کتاب به زبان انگليسی باعث شده که طيف خوانندگان آن از مرزهای ملی فراتر رفته و تصويری واقع‌بينانه و غيرمغرضانه از دستاوردهای علمی و فناورانه کشور به خوانندگان غير فارسی‌زبان ارائه گردد.

البته در همين جا بايد اشاره کرد که نگارش کتاب‌هايي از اين دست کاری بس دشوار، زمان‌بر و پر چالش است و لازم است سازمان‌های سياست‌گذار و فعال در حوزه علم‌وفناوری برای حمايت از نگارش اينگونه آثار برنامه ويژه‌ای داشته باشند. در ادامه، موضوعات محوری فصول دهگانه کتاب به اختصار معرفی شده است:

عبدالله صوفی و سپهر قاضی‌نوری در فصل نخست به معرفی موضوعات و برخی مفاهيم مطروحه در کتاب می‌پردازند. مفاهیمی چون شکست بازار و شکست دولت به همراه نمونه‌هايي از کشورهای آسیای شرقی و نحوه توسعه صنعتی آنها در اين فصل مطرح شده‌اند. سپهر قاضی‌نوری سردبیر فصلنامه "سیاست علم و فناوری" است و تاکنون آثار متعددی از وی در همين حوزه منتشر شده است. فصل دوم را دکتر رضا منصوری در باب تاریخ توسعه علم از ایران باستان تا به امروز نوشته است. دکتر منصوری نويسنده چندين کتاب در زمينه روند و تاريخچه توسعه علم در ايران است که از آن جمله می‌توان به "ايران 1427"، "معماری علم در ايران" و "ايران در قرن 21" اشاره کرد. فصل سوم را دکتر مهدی گودرزی و دکتر سروش قاضی‌نوری در باب توسعه آموزش، علوم و پژوهش در ایران به ويژه پس از انقلاب اسلامی نوشته‌اند. دکتر صوفی و دکتر سپهر قاضی‌نوری با کمک خانم صنم فرنودی در فصل چهارم به واکاوی نظام نوآوری و نقش آن در پيوند دادن توسعه علمی به توسعه صنعتی و به عبارتی ثروت‌آفرينی از دانش و فناوری پرداخته‌اند. در فصل پنج فناوری اطلاعات و ارتباطات به صورت ويژه مورد توجه قرار گرفته و سپهر قاضی‌نوری به همراه رضا جمالی کوشيده‌اند تا روند توسعه ايران در اين بخش را مستند و تحليل کنند. 

فصل ششم به قلم فاطمه یزدی و محمد علی بحرینی نوشته شده و در آن فناوری نانو و تجربه سياست‌گذاری ملی در اين حوزه مورد تمرکز قرار گرفته است. آموزه‌های اين تجربه سياست‌گذاری و سرريز آن در ديگر زمينه‌ها در اين فصل مستند شده است. دکتر بحرينی نويسنده کتاب "تجاری‌سازی فناوری، یا، چگونگی تولید ثروت از تحقیق و توسعه" است و دارای تجربه باارزشی در حوزه تجاری‌سازی فناوری‌ نانو در ايران است. نظام نوآوری و پيچيدگی‌های نهادی حوزه فناوری تحقيقات سلولی دستمايه نگارش فصل هفتم به همت دکتر طاهره میرعمادی بوده است. در اين فصل، جايگاه و نقش ويژه موسسه رويان نيز معرفی و تحليل شده است. در فصل هشتم، دکتر بهزاد سلطانی و خانم مهندس مرضیه شاوردی روند پيشرفت کشور در حوزه فناوری هسته‌ای را از دهه ۱۹۵۰ تاکنون مورد تحليل قرار داده و به برخی دستاوردها و چالش‌های آن پرداخته‌اند. دکتر سلطانی که خود از صاحبنظران حوزه سياست‌گذاری علم و فناوری در کشور است از نزديک با روند و دستاوردهای پژوهشی در اين صنعت نيز آشناست و در تحليل‌های وی و خانم شاوردی اين ترکيب دانشی و تخصصی  به عنوان عنصری با ارزش به چشم می‌خورد. تاریخچه، وضعیت موجود و چشم‌انداز صنعت هوافضا و توانمندی‌های بومی فناوری در اين صنعت نيز در کانون توجه فصل نهم بوده است. اين فصل به قلم پرویز تاریخی، محمد عباسی و مریم اشرفی نوشته شده است. دکتر منوچهر منطقی نيز در فصل دهم، نگاهی تاريخی و تحليلی به صنعت خودروسازی و سهم دانش و فناوری بومی در اين صنعت انداخته است. بی‌شک تجربه پيشين دکتر منطقی در جايگاه مديريت عامل شرکت ايران‌خودرو تحليل‌های اين فصل را پخته‌تر و البته خواندنی‌تر کرده است.







نظر کاربران

جناب آقای دکتر باقری
از جنابعالی برای این حجم از ریز بینی و دقت تشکر می کنم . بر خود لازم می دانم یک بار دیگر انتصاب شایسته جناب آقای دکتر سید سپهر قاضی نوری(نویسنده محترم کتاب علم و نوآوری در ایران) را به معاونت سیاستگذاری و نظارت راهبردی معاون علمی و فناوری به ایشان و همة هم پیمانان سایت هم آفرینی تبریک عرض کنم و صمیمانه آرزو کنیم که آقای دکتر در این عرصه نیز همچون حوزه های دیگر خوش بدرخشند. ابراز شادمانی از اینکه در سنگر سیاستگذاری و مدیریت فناوری هم کارهایی برای نقد داریم
چرا که فقط دیکته نانوشته است که غلط ندارد و حتما کاستیهایی داریم، اما داریم . به عبارتی کاری انجام داده ایم که دیگران آن را نقد کنند چون در بسیاری از حوزه ها تاسفمان از این است که کاری انجام نداده ایم
با توجه به اینکه تا امروز کتاب را نخوانده ام ولی به نظرم جا دارد کارهایی از این دست را تمرین کنیم
نوشته شده توسط هشدار در تاریخ ۱۳۹۲/۸/۱۵
0
0

اقای دکتر باقری عزیز

با سلام و تشکر . نظر حضرتعالی در باره این کتاب چیست؟ ایا تحلیل یا نقد خاصی بر آن نوشته اید؟
نوشته شده توسط در تاریخ ۱۳۹۲/۸/۱۵
0
0

جناب آقای دکتر کامران باقری
از این که پیوسته پیرامون موضوعات علم وفناوری کند و کاو می کنید و دوستان را از آن آگاه می فرمایید تشکر و قدردانی می نمایم
جای بسی خوشحالی است که دوستان حوزه سیاست گذاری علم و فناوری با همدیگر کار دسته جمعی انجام می دهند و موجب توسعه ادبیات سیاست گذاری علم و فناوری می شوند که البته توانمندی های ایران را هم بیان می کنند.
نوشته شده توسط حجت اله حاجی حسینی در تاریخ ۱۳۹۲/۸/۱۵
0
0

باسلام و احترام،
جناب آقاي دكتر باقري
چگونه و از كجا ميتوان به اين كتاب دسترسي داشت و آن را خريداري كرد؟
منتظر پاسخ شما
با ارادت
نوشته شده توسط آرمان مرادي در تاریخ ۱۳۹۳/۷/۲۷
0
0


با سلام

این کتاب به فارسی با عنوان زیر ترجمه شده است.

علم و نوآوري در ایران؛
توسعه، پیشرفت، و چالشها

متاسفانه نمیدانم چگونه این کتاب را میتوان در ایران بدست آورد. شاید بتوانید آنرا از طریق کتابخانه ای بدست آورید.
نوشته شده توسط عبداله صوفی در تاریخ ۱۳۹۴/۱/۲۳
0
0

نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.