چرا تعداد مقالات ايرانی در ژورنال‌های بين‌المللی مديريت نوآوری و فناوری ناچيز است؟
۱۳۹۳/۱/۲۶
بی‌شک در سال‌های اخير، دانش مديريت نوآوری و فناوری در ايران پيشرفت قابل توجهی داشته است. با اين وجود، اين رشته در ايران همچنان نوپا است و هنوز راهی دراز در پيش دارد. در اين زمينه، تعداد مقالات باکيفيت به زبان فارسی زياد نيست و متاسفانه تعداد مقالات در ژورنال‌های خوب انگليسی بسيار ناچيز است. برای نمونه کافيست به تعداد و نرخ رشد قابل توجه مقالات ايرانيان در زمينه شيمی، پزشکی يا مهندسی در ژورنال‌های معتبر بين‌المللی نگاهی بياندازيم تا دريابيم که فاصله چقدر زياد است و تا چه اندازه تلاش بيشتر را می‌طلبد.

نخستين برداشتی که از تعداد بسيار اندک مقالات بين‌المللی ايرانيان در زمينه مديريت نوآوری و فناوری می‌توان داشت، کيفيت نامناسب پژوهش‌ در اين زمينه است. اگر چه اين برداشت تااندازه‌ای درست است و بايد برای افزايش کيفيت پژوهش‌ در اين حوزه تدابير ويژه‌ای انديشيده شود، اما اين نمايش کمرنگ در ژورنال‌های بين‌المللی دلايل ديگری نيز می‌تواند داشته باشد. برای نمونه اين کاستی می‌تواند تا اندازه‌ای به دليل تعداد کم دانش‌آموختگان اين حوزه يا ضعف در آموزش زبان انگليسی باشد. اما در اين نوشته می‌خواهم به نکته مهمی اشاره کنم که شايد تاثير آن در پايين بودن تعداد مقالات ايرانيان در ژورنال‌های برتر مديريت نوآوری و فناوری از عوامل بالا کمتر نباشد و متاسفانه در ايران کمتر مورد توجه قرار می‌گيرد.

در دانشگاه‌های خوب و برتر در سطح بين‌المللی به دانشجويان تحصيلات تکميلی (به ويژه در سطح دکترا) قواعد انتشار مقاله در ژورنال‌های معتبر را می‌آموزند. کلاس‌ها و برنامه‌های متعددی در اين زمينه طراحی و اجرا می‌شود و زوايای مختلف اين امر به ظاهر ساده پوشش داده می‌شود. برای مثال برگزاری کلاس‌هايي با موضوعات زير در اين دانشگاه‌ها کاملاً معمول است:

• آشنايي با رتبه‌بندی ژورنال‌ها و تاثير آن بر شغل‌يابی و روند پيشرفت شغلی؛
کشورها و دانشگاه‌های مختلف دسته‌بندی‌های مختلفی از ژورنال‌ها و ضريب اهميت آنها دارند. کسانی که بناست وارد حوزه آکادميک شوند، بايد اين دسته‌بندی‌ها را به خوبی بشناسند. برای نمونه نظام تشويق مقالات در ايران با ديگر کشورها متفاوت است و دانشجويان تحصيلات تکميلی بايد با آيين نامه ارتقای اعضای هيات علمی و شيوه امتيازدهی به مقالات منتشر شده آشنا باشند. حال اگر دانشجويي بناست برای ادامه تحصيل يا اشتغال آکادميک به آمريکا برود بايد بداند که نگاه دانشکده‌های مديريت در آن کشور به ژورنال‌های مديريت فناوری و نوآوری چيست و انتشار مقاله در کدام ژورنال‌ها به آينده تحصيلی يا شغلی وی کمک بيشتری خواهد کرد.

• آشنايي با ژورنال‌های برتر آن حوزه تخصصی و نوع نگاه هر کدام از آنها؛
شناخت دقيق ژورنال‌های برتر هر حوزه يک گام ضروری ابتدايي است. دانشجويان تحصيلات تکميلی بايد فهرستی از ژورنال‌های برتر مرتبط و ضريب تاثير آنها داشته باشند. اما بر خلاف برداشت رايج، تفاوت اين ژورنال‌ها تنها در ضريب تاثير آنها نيست. هر کدام از ژورنال‌ها نوع نگاه، حوزه تمرکز و مخاطبان متفاوتی دارند و به همين دليل مقالات را از غربال‌های مختلفی می‌گذرانند. برخی مديران صنعت را بيشتر مورد توجه قرار می‌دهند. برخی تنها برای دانشگاهيان و پژوهشگران منتشر می‌شوند و برخی هر دو را باهم مورد توجه قرار می‌دهند. برخی به دنبال مقالات کمّی‌اند و برخی مقالات پرمحتوای کيفی و تئوريک را بيشتر می‌پسندند. برخی ژورنال‌ها از سبک نگارشی يا مکتب فکری خاصی پيروی می‌کنند. ارسال چشم‌بسته مقالات برای اين ژورنال‌ها بدون اطلاع از نوع نگاه خاص آنها در بيشتر موارد به مردود شدن مقاله ميانجامد.

• آشنايي با سردبيران علمی ژورنال‌های معتبر و ديدگاه‌های آنها؛
معمولاً تمامی مقالات ارسالی برای ژورنال‌های معتبر پيش از ارسال برای داوران از غربال سردبير ژورنال می‌گذرند. معمولاً بيشتر مقالات در همين مرحله و تنها بر اساس نگاه خود سردبير مردود می‌شوند و تنها تعداد محدودی از مقالات می‌توانند وارد مرحله بعد شده و داوری شوند. بنابراين اين سردبيران نقش بسيار تعيين‌کننده‌ای در پذيرش يا رد مقالات دارند. اما اين سردبيران چه گونه کار می‌کنند؟ آنها در همان نگاه اول خود به دنبال چه نوع معيارهايي هستند؟ آيا کل مقاله را می‌خوانند؟ و ... بنابراين شناخت سردبيران و نوع کار آنها و حتی شناخت نزديک سردبيران ژورنال‌های هدف، شانس موفقيت در اين فرآيند را بسيار افزايش می‌دهد.

• آشنايي با فرآيند داوری و شيوه داوری مقالات در ژورنال‌های مورد نظر؛
اما فرآيند داوری در ژورنال‌های معتبر چگونه است. اين داوری چند مرحله دارد؟ نويسنده چند بار فرصت دارد مقاله خود را اصلاح کند؟ فرآيند داوری چند ماه (يا سال) به درازا می‌انجامد؟ داورها چگونه انتخاب می‌شوند؟ برخی از ژورنال‌ها از شما می‌خواهند که چند داور را برای مقاله خود پيشنهاد کنيد. در اين مواقع بايد چگونه عمل کنيد؟ ... پاسخ به اين پرسش‌ها برای هر ژورنالی متفاوت است و دانشجويان تحصيلات تکميلی بايد پيش از ارسال مقالات خود برای ژورنال‌ها، پاسخ اين سئوالات را بدانند.

• آشنايي با مهم‌ترين و معمول‌ترين دلايل عدم پذيرش مقالات و شيوه پرهيز از آنها؛
داوران معمولاً بر پايه چه دلايلی مقالات را مردود می‌کنند؟ چگونه می‌توان از هر کدام از اين کاستی‌ها پرهيز کرد؟ بر خلاف تصور بسياری از دانشجويان، دلايل رد مقالات همگی ماهوی نيستند و گاهی مقالات را به علت رعايت نکردن برخی نکات ساده شکلی رد می‌کنند (حتی اگر در نامه رد مقاله به اين دلايل شکلی اشاره نشده باشد). بنابراين اگر دانشجويان تحصيلات تکميلی با رايج و معمول‌ترين دلايل مورد استناد داوران در مردود کردن مقالات و راه‌های دوری از آنها آشنا شوند، شانس پذيرش مقالات آنها را افزايش می‌يابد.

• آشنايي با زبان انگليسی ويژه مکاتبات و نگارش آکادميک؛
نوشتن آثار آکادميک و به ويژه مقالات ژورنالی آداب و فنون ويژه‌ای دارد. اين آداب و فنون جدای از دانش زبان انگليسی است. به عبارت ديگر خود انگليسی‌زبانان نيز بايد با اين موارد آشنا شوند. يک مقاله اجزای مختلفی دارد و در هر قسمت بايد نکات و ملاحظات خاصی در نظر گرفته شود. حتی برای مکاتبه با ژورنال (مثلاً نامه پوششی ارسال مقاله) يا پاسخ به ايرادات داوران نکات مهمی وجود دارد که ناديده گرفت آنها می‌تواند باعث مردود شدن مقاله شوند (حتی اگر کاستی‌های ماهوی مقاله جزيي باشند). اين نکات را نمی‌توان به تجربه آموخت چرا که هزينه بی‌توجهی به آنها زياد است.

• ...

شرکت در کلاس‌های مورد اشاره دانشجويان تحصيلات تکميلی و پژوهشگران را در جريان جزييات دنيای انتشار دستاوردهای علمی در ژورنال‌های معتبر می‌گذارد و طبيعی است که اين امر شانس آنها در انتشار موفقيت آميز يافته‌های‌شان را افزايش می‌دهد. به همان نسبت ناآشنايي با اين موارد و سازوکارهای آن می‌تواند مانع ورود بزرگی باشد. نبايد فراموش کرد که انتشار مقاله در اين ژورنال‌ها به معنای شرکت در رقابتی نفسگير با همان کسانی است که آن آموزش‌ها را به خوبی ديده‌اند. در بسياری از اين ژورنال‌ها درصد بالايي از مقالات دريافتی (گاهی بيش از 95 درصد) مردود می‌شوند. بنابراين رقابتی شديد در جريان است و بايد خود را به لوازم پيروزی مجهز کرد. درست مثل يک مسابقه فوتبال که يک طرف آن با قواعد و قوانين بازی بسيار آشناست و برای شرکت در مسابقه به اردوی آمادگی زير نظر مربی کاربلد رفته است. اين تيم حتی قبل از بازی زمين چمن و تور دروازه را هم چک می‌کند. اما در آنسوی ميدان، تيمی است که بازيکنان آن برای نخستين بار پا در زمين مسابقه فوتبال می‌گذارند و تاکنون سابقه بازی در زمين چمن را هم ندارند. به نظر شما شانس پيروزی کدام تيم بيشتر است؟

اگر بپذيريم که ناآشنايي با پيچيدگی‌های انتشار مقاله در ژورنال‌های معتبر (که به برخی از آنها اشاره شد) از دلايل مهم بازتاب بسيار ناچيز آثار ايرانی در اين ژورنال‌ها در زمينه مديريت نوآوری و فناوری است، می‌توان برای رفع اين کاستی تدبير کرد. استفاده از ظرفيت‌ها و تجربيات بين‌المللی ضمن تسريع اين فرآيند يادگيری، می‌تواند بر اثربخشی اين گونه آموزش‌ها در دانشکده‌ها و پژوهشکده‌های مرتبط هم بيافزايد.




نظر کاربران

دقیقا به نکات مهمی اشاره فرمودید. شاید علی اظاهر مسوله ساده و پیش پا افتاده ای باشد ولی آنچه در عمل اتفاق می افتد دانشجو در سطح تحصیلات تکمیلی با فرآیند جستجو، نگارش و انتشار نتایج پؤوهش آشنا نیست اساتتید بزرگوار هم که معمولا به دلیل مشغله کاری یا فرصت ندارد و بعضا خود ایشان هم تخصص جامع در این حوزه نداشته و صرفا یک دانش تجربی مختصر
دروسی هم که تحت عناوین روش تحقیق و عناوین مشابه ارائه می گردد هم عموما به بیان مفاهیم و کلیات پرداخته و متاسفانه عملیاتی و کاربردی نیستند
همه موارد پیش گفت و مواردی از این دست جمع شده و موجبات ترس و واهمه دانشجو را از انتشار مقاله علمی در سطح بین المللی فراهم میآورد. شاید بجا باشد دروسی از قبیل علم سنجی و ... در برنامه درسی دانشجویان گنجانده شود یا حداقل به عنوان موارد آموزشی رایگان و اجباری دانشگاه علی الخصوص در سطح دانشجویان تحصیلات تکمیلی اجرایی گردد.
ااتفاقا این امر به عنوان یکی از دغدغه های ما در انجمن علمی دانشجویی مدیریت تکنولوژی در دانشگاه علامه ما را بر این داشت که اولین کارگاه که توسط این انجمن در هفته آتی برگزار خواهد شد با همین رویکرد باشد.
نوشته شده توسط میترا امین لو در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۲۶
0
0

خانم امین لو میتونم خواهش کنم درباره این کارگاه اطلاعات بیشتری بدید.. تاریخ دقیق برگزاری چه زمانی است و ارائه دهنده این کارگاه چه کسی است؟

متشکرم
نوشته شده توسط فلاحتی در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۲۶
1
0

البته یکی دیگر از دلایل ضعف کشور و سازمانهای ما در زمینه ی نوآوری و تکنولوژی است...سازمانهای ما اهمیت کمی به این موضوعات می دهند و همکاری خوبی با پژوهشگران ندارند...
نوشته شده توسط علی صمیمی در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۲۶
0
0

آقاي فلاحتي ان شاالله چهارشنبه آينده و ارائه كننده آقاي روشني
نوشته شده توسط امين لو در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۲۸
0
0

سلام،
جناب دکتر باقری
مطالب خوب و ارزنده ای را بیان داشته اید.
متشکرم.
نوشته شده توسط محسن یادبروقی در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۳۱
0
0

سلام
چند نقد جدی به صحبت های شما هست.
اول اینکه محقق ایده ای در سطح پژوهش بین المللی نداره که ژورنالی بخواد چاپش کنه. شکی نیست که یه پژوهش در سطح بالا از درون یک اتاق دربسته و یک محقق و یک لپتاپ در نمیآد که حالا با خوب شدن زبان و دانستن چنتا نکته پیش و پا افتاده مثه شناختن سردبیر و این قبیل مسائل فرد بتونه یه مقاله برای مثال تو تکنویشن چاپ کنه. تحقیق از دل صنعت و یا یک نیاز بلند میشه که وقتی در ایران برای مثال نوآوری رخ نمیده یا بهتر نیازی در دستگاهی وجود نداره واضحه پژوهش درست و حسابی همپدیدار نمیشه.
دوم اینکه اینجا همه در فکر بیگاری کشیدن از هم هستن یا بهتر بگم ما ایرانی ها دنبال بیگاری کشیدن از هم هستیم. دانشجو باید کار کنه و استاد باید اسمش اول بیاد چون استاده. خب معلومه کاری هم که یک دانشجو انجام میده در سطح نشریاتی مثه تکنوویشن یا نظیر اینها هم نیست.
سوم، ما همیشه دنبال این هستیم که پژوهش کنیم و مقاله بنویسیم تا ارتقا پیدا کنیم، در مصاحبه دکتری پذیرفته بشیم یا بتونیم از تزمون دفاع کنیم، واضحه در دانشگاه های دنیا مسئله اینطور نیست و هرگز دانشجو وظیفه همچین کاری رو نداره. کنفرانس امسال با خانم رنگا که از استفورد اومده بودن در این مورد صحبت کردم. ایشون میگفتن دانشجو تا پایان دوره دکتری هیچمقاله ای چاپ نمیکنه و اگر هم چاپ کنه اون مقاله براومده از تزش هست. معلومه که کیفیت اون مقاله خیلی بیشتر از مقاله ای هستش که یه دانشجوی ارشد در ایران مینویسه اون هم بدون کمک و همیاری استادی که فقط میخواد اسمش اول باشه. مقاله بشه حالا هرچی شد و هر جا شد حتی یه نشریه علمی پژوهشی در دانشگاه آزاد فسا.
نکته آخر اینکه بسیاری از نشریات اول از همه به وابستگی سازمانی فرد توجه می کنن و نه به محتوای مقاله. اگر شما سردبیر یه نشریه در ارتباط با نوآوری باشید و شخصی از دانشگاه آزاد ... آباد مقاله ای در باب نوآوری بفرسته براتون جذاب تره و یا از دانشگاه تهران. خب واضحه در دنیا هم همینطوره شخصی که افیلیشن دانشگاه برکلی رو داره خیلی معتبر تر از دانشگاه علامه طباطبائی هستش.
شخصا از زحمت هاتون تشکر میکنم و شک ندارم راهی که توش قدم گذاشتید و اون ارائه اطلاعات برای همه هست راه سختیه اما انتظار میره اندکی عمیق تر و بهتر مسائل رو تحلیل کنید.
از زحمت های شما متشکرم
نوشته شده توسط علیرضا عرفانی مقدم در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۳۱
0
0

نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.