بايد کسب‌وکار فناوری-محور را تجربه کرد
۱۳۹۳/۳/۲۳
اين نوشته در تاريخ 24 خرداد 1393 در روزنامه دنيای اقتصاد منتشر شد (لينک) که در ادامه عيناً تقديم می‌شود:
-----------------------
از زمانی که صنعت به معنای معاصر آن در ايران شکل گرفت، همواره فناوری‌های مورد نياز آن از خارج از کشور تامين شده است. به بيان ديگر، ماشين‌آلات و تجهيزات بر پايه دانش و فناوری ديگران توليد و به ايران وارد شده و سپس خط توليدی با استفاده از آنها راه‌اندازی شده و آنقدر کار کرده که محصول توليدی منسوخ شده و مشتری خودش را از دست داده است. سپس همين سیکل تکرار شده است. بنابراين صنعت ايران عمدتاً درگير کسب‌وکار محصول-محور بوده و هيچگاه وارد کارزار خلق و تجاری‌سازی فناوری نشده و در کسب‌وکار فناوری-محور تجربه ندارد.

اما به مرور زمان، روند منسوخ شدن محصولات سرعت گرفت و به همان نسبت وابستگی به صاحبان فناوری بيشتر و بيشتر شد. همين امر باعث شده که به تدريج سهم بيشتری از درآمد حاصل از فروش محصول به تامين‌کننده فناوری اختصاص يابد. در اين شرايط، کشورهايي که صنايع آنها محصول-محور باشند لاجرم و به آرامی به سمت وابستگی بيشتر به صاحبان فناوری و درآمد کمتر حرکت می‌کنند. می‌توان پيش‌بينی کرد که در آينده‌ای نه چندان دور، کشورها به دو دسته کشورهای ثروتمند خالق فناوری و کشورهای فقير استفاده کننده از فناوری تقسيم شوند. نشانه‌های اوليه اين روند از همين اکنون در حال آشکار شدن است.

در اين که صنعت ايران بايد از اين چرخه رو به زوال خارج شود و خود را به جمع صاحبان فناوری برساند ترديدی وجود ندارد. اما نکته مهم اين است که صنعت کشور، اصول و قواعد کسب‌وکار فناوری-محور را بخوبی نمی‌شناسد. اين امر البته با توجه به سابقه تاريخی مورد اشاره کاملاً طبيعی است. اما نبايد فراموش کرد که کسب‌وکار فناوری-محور دارای ويژگی‌هايي است که آن را به شدت از کسب‌وکار محصول-محور متمايز می‌کند و شرکت‌های ايرانی برای ورود به اين حوزه ناشناخته، به دانش، مهارت‌ها و شايستگی‌های جديدی نياز دارند.

برای نمونه، بازار فناوری با بازار محصول بسيار متفاوت است. معمولاً تعداد فناوری‌های رقيب کم است و شناسايي آنها دشوار است. اثبات قابليت‌های فناوری به مشتريان بالقوه دشوار است و سازوکارهای خاص خود را می‌طلبد. قيمت گذاری فناوری به کلی با قيمت‌گذاری محصول تفاوت دارد. حجم و نوع اطلاعاتی که تامين‌کننده فناوری می‌تواند در اختيار شرکت‌های همکار و مشتران بالقوه قرار دهد بايد با دقت تعيين شود و کوچکترين اشتباهی باعث می‌شود که کل بازار فناوری مربوطه برای هميشه از بين برود. فرآيندهای سازمانی و ارتباطات شرکت‌های تامين‌کننده فناوری متفاوت است. در کسب‌وکار فناوری-محور به توانمندي‌هايي چون آينده‌نگاری فناوری، رصد فناوری، برنامه‌ريزی فناوری، مديريت نوآوری، مديريت مالکيت فکری، مديريت شبکه‌های نوآوری، مستندسازی فناوری و ... نياز است که برای بيشتر شرکت‌های ايرانی ناشناخته اند.

اما با وجود تمام موارد بالا نبايد فراموش کرد که کسب‌وکار فناوری، بسيار کسب‌وکار شيرين و با ارزش افزوده بالايي است. می‌توان امتياز يک فناوری را بارها و بارها و با قيمت‌های متفاوت فروخت و همچنان مالک انحصاری آن باقی ماند و حتی قيمت آن را به مرور افزايش داد. ممکن است همان فروش اول و دوم امتياز، کل هزينه‌های توسعه آن را پوشش دهد اما جريان درآمدی آن تا سال‌های سال در قالب سود تقريباً خالص ادامه يابد.

ورود به کسب‌وکار فناوری-محور يعنی خروج از دايره بسته کسب‌وکار محصول-محور و ورود به چرخه‌ای پايدار و تقويت‌شونده. شرکتی که به کسب‌وکار فناوری گام می‌گذارد به تدريج پايه‌های دانشی و فناوری خود را آنچنان مستحکم می‌کند که نوآوری و خلق فناوری‌های بهتر به بخشی از فرهنگ آن تبديل می‌شود. شرکت‌های استفاده‌کننده از فناوری‌اش برای ارتقای محصولات خود دوباره به آن رجوع خواهند کرد و به آرامی شبکه‌ای از شرکت‌های همکار و مشتريان وفادار آن را در بر خواهند گرفت. اين‌گونه شرکت‌ها وقتی سال‌های دشوار اوليه ورود به کسب‌وکار فناوری-محور را پشت سر می‌گذارند و چند نسل از فناوری خود را به بازار عرضه می‌کنند، بر اعتبار آنها در تامين فناور‌های جديد و مطمئن افزوده می‌شود و به پشتوانه همان اعتبار، مشتريان بيشتر و بيشتری جلب می‌کنند. به همين ترتيب اين چرخه به تدريج تقويت می‌شود و به همين دليل پايدار می‌ماند.

در صنعت ايران هم می‌توان شرکت‌هايي را يافت که يا از همان ابتدا و يا در مسير تکامل خود با جسارتی ستودنی وارد کارزار فناوری و کسب‌وکار فناوری-محور شده‌اند. شرکت نانو واحد صنعت پرشيا يکی از اين نمونه‌های موفق است که از همان ابتدا راه کسب‌وکار فناوری-محور را در پيش گرفت. هدف اوليه اين شرکت که در سال 1388 شکل گرفت، تجاری‌سازی اختراعی بود که با استفاده از اكسيداسيون پيشرفته به وسيله نانوذرات فتوكاتاليست، تصفيه و تجزيه تركيبات فضولات مرغي و دامي را ساده‌تر می‌کرد و زمان لازم برای تصفيه آب و پساب فاضلاب را به شدت کاهش می‌داد. اين شرکت توانست با حمايت "خانه کشاورز" پژوهش‌های لازم را تکميل کند و پس از ساخت واحد پايلوت فناوری، از امکان‌پذيری ساخت يک واحد توليدی بر پايه آن مطمئن شد. اما اين شرکت، سرمايه لازم برای ساخت يک واحد توليدی را در اختيار نداشت. لذا با کمک و راهنمايي کارشناسان شهرک علمی‌وتحقيقاتی اصفهان تصميم گرفت که به جای توليد و فروش محصول، امتياز فناوری خود را بفروشد.

اين شرکت نخستين امتياز فناوری را با قيمتی بسيار پايين‌تر از ارزش واقعی آن واگذار کرد و حتی پذيرفت که بخش بزرگی از آن مبلغ را به شکل محصول توليدی از خريدار امتياز فناوری دريافت کند. همين راهبرد به نخستين خريدار اطمينان داد که شرکت نانو صنعت واحد پرشيا به فناوری خود اطمينان کامل دارد. با ساخت و راه‌اندازی موفق نخستين واحد توليدی بر پايه اين فناوری، شرکت‌های ديگری برای خريد امتياز اين فناوری با قيمتی چند برابر بيشتر اعلام آمادگی کردند. امروزه چندين امتياز اين فناوری در ايران واگذار شده و درآمد اين شرکت از اين محل رشدی بسيار زياد داشته است. اين شرکت بخشی از درآمدهای حاصله را صرف بهبود و توسعه فناوری خود کرده و به زودی امتياز تعدادی از فناوری‌های جديد خود را نيز به مشتريان واگذار خواهد کرد.

تجربه جهانی نشان داده که شرکت‌هايي همچون نانو صنعت واحد پرشيا که سودآوری کسب‌وکار فناوری-محور را تجربه می‌کنند، از اين راه به عقب برنمی‌گردند و خود را به کسب‌وکار محصول-محور محدود نخواهند کرد. همچنين بايد توجه داشت که اين شرکت از همان ابتدای شکل‌گيری وارد کسب‌وکار فناوری-محور شده که کاری دشوارتر و پرخطرتر است. شرکت‌های بزرگ و معتبر توليدی کشور می‌توانند ورود به کارزار فناوری را به آرامی و با خطرات کم‌تر انجام دهند و از شهرت، دانش، تجربه و شبکه ارتباطی گسترده خود برای موفقيت در کسب‌وکار فناوری-محور بهره بگيرند. شرکت‌های ايرانی می‌توانند با فراتر رفتن از محدوديت‌های کسب‌وکار محصول-محور، هم خود را ماندگار کنند، هم بازارشان را جهانی کنند و هم سود به مراتب بيشتری به دست آورند. البته بايد دانش، مهارت‌ها و توانمندي‌های لازم برای اين فرآيند گذار را هم کسب کنند. به ويژه آموزه‌های علم مديريت نوآوری می‌تواند به آنها در روبه‌رو شدن هر چه بهتر با چالش‌های کارزار فناوری کمک کند.




نظر کاربران

با سلام
ضمن تشکر از مطلب بسیار جالبی که ارائه کردید. لطفا در مورد اصول ،فرآیندها،و مراحل اجرایی کسب و کار فناوری محور مطالب بیشتری منتشر نمایید.
به امید موفقیت هرچه بیشتر شما
نوشته شده توسط محسن یادبروقی در تاریخ ۱۳۹۳/۳/۲۳
0
0

با سپاس فراوان از مطالب و ايميل‌هاي جنابعالي اميدوارم هميشه موفق و مويد باشيد
نوشته شده توسط زينب شهبازي در تاریخ ۱۳۹۳/۳/۲۴
0
0

با سلام و احترام
ضمن تشكر از مطلب منتشر شده، تبديل دانش توليد شده در ايران به تكنولوژي، نيازمند وجود شبكه هاي خاصي با مشاركت و رهبري بنگاههاي بزرگ مي باشد. اين امر مستلزم صرف هزينه و تحمل ريسك مي باشد تا بتواند دانش هاي توليد شده را به تكنولوژي تبديل نموده و آنها را تجاري سازي نمايند. هر چند كه موضوع حق امتياز در اين شرايط از اهميت زيادي برخوردار است/با احترام/كريم پور.
نوشته شده توسط احمد كريم پور در تاریخ ۱۳۹۳/۳/۲۶
0
0

با سلام و احترام
با تشكر و ابراز حق‌شناسي فراوان نسبت به مطالب بسيار مفيد و جالبي كه ارسال مي‌نماييد. لازم بخ ذكر است كه در حوزه صنعت نفت و پتروشيمي نيز در حال حاضر شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي يكي از شركت‌هاي پيشرو در زمينه تجاري‌سازي فناوري‌ در كشور مي‌باشد كه تعدادي از فناوري‌هاي مربوط به كاتاليست‌ها و فرايندهاي مربوط به صنعت پتروشيمي را تجاري نموده است. اميدوارم موفق باشيد.
نوشته شده توسط مجيد كاظملو در تاریخ ۱۳۹۳/۴/۱۰
0
0

سلام به شما با موضوعات منحصر به فرد و فوق العاده عالی نوآوری ایرانی.
جا برای بحث و موردکاوی درباره موضوع "تک محصولی" یا "چندمحصولی" بودن شرک‌ها در فرآیند تولید وجود دارد؛ چه بسیار شرکت های تک محصولی که با تمرکزگرایی و اعمال مدیریت مناسب شرکت‌های چند محصولی رقیب را در عرصه بازاریابی و فروش پشت سرگذاشته‌اند. امیدوارم درباره این موضوع هم مطالب ارزشمند شما را مطالعه کنیم. با تشکر
نوشته شده توسط حمید عابدی منفرد در تاریخ ۱۳۹۳/۴/۲۳
1
0

نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:

هم آفرينی با کمک، هم فکری و هم راهی شما به سرچشمه ای از آموزه های مهم و کاربردی مديريت فناوری و مالکيت فکری تبديل خواهد شد.